
Necə yarandı
İndiki məbəd nisbətən gəncdir — təxminən üç əsrlikdir. Amma üstündə dayandığı torpaq ondan çox-çox əvvəl müqəddəs sayılırdı: yerdən çıxan alov insanları ən qədim zamanlardan buraya çəkirdi.
Atəşgah böyük ticarət dünyasının hekayəsidir: Hindistandan gələn tacirlər və zəvvarlar Xəzəri və İpək Yolunu keçir, Abşeron odunun önündə həm inam, həm sığınacaq tapırdılar.
Tarix
Alimlər ehtimal edir ki, indiki məbəddən əvvəl burada qədim zərdüşti ziyarətgahı ola bilərdi: yerli sakinlər «alov yanan yeddi deşiyi» müqəddəs sayırdılar. Od hindu zəvvarları gəlməzdən çox əvvəl müqəddəs idi.
Salamat qalan məbədin tikintisi XVII əsrdə başlanıb. Bu, ətrafında hücrələr olan beşbucaqlı kompleksdir; mərkəzində günbəzlə tamamlanan çartaği-qurbangah, onun üstündə isə trişul — hindu üçdişlisi var.

Tarix
Həyətin ətrafındakı hücrələrdə uzaqdan gələn zəvvarlar və zahidlər yaşayırdı. Məbəd eyni anda həm ziyarətgah, həm də ticarət yolu üzərində karvansara idi — dua, istirahət və zahidlik yeri.
Hücrə divarlarındakı kitabələr burada yaşayanların adlarını və dualarını bizə çatdırıb — sanskrit, pəncab və fars dilində.

Məbəd nədən ibarətdir
Ətrafında hücrələr, mərkəzində qurbangah olan karvansara kompleksi.
Üzərində od yanan dördsütunlu günbəzli tağ.
Günbəzin üstündəki hindu üçdişlisi — Hindistandan gələn zəvvarların nişanı.
Tacirlər və zəvvarlar Xəzər və ticarət yolları ilə buraya gəlirdi.
Məbədin tarixləri və erkən tarixi müxtəlif mənbələrdə fərqlənir; burada ən geniş yayılmış versiyalar verilib.